Tìm hiểu khái niệm ball valve là gì

Ball valve là gì? Đấy là câu hỏi mà những người mới tham gia ngành van – đặc biệt là thành viên trong các tổ chức chuyên nhập khẩu van ở nước ngoài – muốn tìm hiểu kỹ. Song về bản chất, đây chính là loại van xuất hiện nhiều trong đời sống của chúng ta.

1. Giải thích tên gọi “Ball valve”

Trước khi đi vào chi tiết về một vài kiến thức quan trọng liên quan đến loại van này, người xem cần hiểu thế nào là ball valve

1.1 Định nghĩa ball valve là gì

Để hiểu ball valve là gì, bạn đọc có thể làm rõ hai từ tiếng Anh như sau

• Ball: Dịch ra tiếng Việt là quả bóng – vật dụng hình cầu có mặt thường xuyên ở nhiều môn thể thao
• Valve: Chính là van – thiết bị dùng trong hệ thống đường ống để kiểm soát dòng chảy

Từ đó, người đọc có thể hiểu “ball valve” là loại thiết bị sử dụng cách hoạt động của bộ phận hình cầu (giống quả bóng) để điều khiển lưu chất. Trên thực tế, đây chính là van bi – loại van điều khiển dòng chất lỏng hoặc khí bằng cơ chế xoay bi hình cầu có lỗ xuyên tâm để đóng, mở và điều tiết dòng chảy.

1.2 Tại sao không gọi “ball valve” là “van bóng”

Cùng là hai vật thể có dạng hình cầu, song “ball valve” được gọi theo tên chính thức là van bi, bởi hai lý do chính sau

• Liên quan đến hình dáng và kích thước: Bộ phận bi van có dạng đặc với kích cỡ nhỏ
  • Điều này mô tả chính xác tính chất của viên bi (nhỏ, đặc, độ cứng cao)
  • Trong khi quả bóng thường được biết đến với kích cỡ lớn và rỗng bên trong (phải bơm khí vào để bóng cứng hơn)
• Về từ đa nghĩa trong tiếng Việt
  • Từ “bóng” có thể hiểu theo một vài nghĩa khác dễ gây nhầm lẫn (bóng râm, độ bóng bẩy,…)
  • Dùng từ “bi” giúp định danh thiết bị một cách cụ thể trong môi trường thi công

2. Tiêu chuẩn áp dụng cho ball valve là gì

Ball valve được sản xuất và cung cấp ra thị trường theo nhiều tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt. Hiểu biết về các tiêu chuẩn này giúp kỹ sư lựa chọn đúng loại van phù hợp với yêu cầu dự án. Một số tiêu chuẩn có thể kể đến như

• ASME B16.34: Tiêu chuẩn liên quan đến đặc tính vật liệu, kích thước van
• ASME B16.10: Quy định về kích thước giữa đầu nối van và ống
• ASME B16.5/B16.47: Áp dụng cho kiểu van bi nối mặt bích, quy định vật liệu, cấp áp suất, dung sai cỡ van

3. Hướng dẫn lựa chọn ball valve là gì

Lựa chọn đúng ball valve phù hợp có thể giúp dự án lắp đặt và vận hành trơn tru. Dưới đây là một số điều quan trọng để chọn van hiệu quả.

• Nắm bắt các điều kiện vận hành van như áp suất, nhiệt độ, loại dòng lưu chất,…. để xác định chủng loại van phù hợp
• Chọn vật liệu van dựa theo các yêu cầu trên, chẳng hạn như
  • Van bi nhựa dùng cho dự án cần tiết kiệm chi phí
  • Trong khi van inox cần cho công trình cần chịu áp, chịu nhiệt tốt hơn, đảm bảo độ vệ sinh cao
• Dựa vào đường kính ngoài của ống, chất liệu ống và tiêu chuẩn về kích cỡ, để xác định kích thước van đúng
• Chọn bộ điều khiển van cần dựa trên quy mô dự án
  • Áp dụng cách vận hành thủ công cho trường hợp cần kiểm soát lưu lượng trực tiếp
  • Dùng bộ truyền động điện hoặc khí nén với hệ thống cần điều khiển từ xa

4. Ball valve được ứng dụng thế nào

Ball valve được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp và dân dụng nhờ thiết kế đơn giản, dễ sử dụng và khả năng đóng kín tuyệt đối. Sau đây là một vài ứng dụng điển hình

• Kiểm soát dòng chất lỏng trong ngành dầu khí, công nghiệp hóa chất, khí đốt
• Điều tiết lưu chất chạy qua đường ống ở nhà máy thực phẩm, dược phẩm
• Hỗ trợ phân phối nước trong chăn nuôi, trồng trọt
• Dùng trong mạng lưới cấp thoát nước cho khu dân cư, nhà ở

5. Câu hỏi thường gặp về ball valve là gì

Sau khi hiểu ball valve là gì, người dùng thường có một vài thắc mắc khi lắp đặt van cho hệ thống. Dưới đây là một số câu hỏi phổ biến và câu trả lời.

5.1 Ký hiệu ball valve là gì trên bản vẽ kỹ thuật

Trong bản vẽ sơ đồ đường ống và thiết bị đo lường (P&ID), ball valve được ký hiệu như sau

• Hình tròn ở giữa, tượng trưng cho bi van
• Hai bên là tam giác cụt, ứng với hai đầu nối van (riêng dòng van 3 ngã, số tam giác bằng 3)

5.2 Có thể tháo bi ra khỏi thân ball valve được không

Dựa trên cấu tạo van bi, có thể khẳng định như sau

• Các dòng van hai thân, ba thân hoàn toàn tháo ra được, do bi nằm sát tại vị trí liên kết giữa hai mảnh van
• Với van 1 thân, chỉ tháo được nếu không phải là van đúc liền thân, ví dụ như van bi nhựa rắc co

5.3 Có các chủng loại ball valve nào

Các dòng ball valve trên thị trường được phân chia theo các tiêu chí sau

• Kiểu thân van: 1 mảnh, 2 mảnh, 3 mảnh
• Số đầu nối: 2 ngã, 3 ngã
• Kiểu kết nối: Ren, hàn nhiệt, dán keo, mặt bích, nối ngàm
• Cách vận hành: Tay vặn, tay gạt, tay quay, điều khiển điện, điều khiển khí nén
• Chất liệu chế tạo: Các loại vật liệu nhựa, inox, đồng, thép, gang

5.4 Làm thế nào để chọn đúng kích thước ball valve?

Để chọn đúng kích thước van bi, cần xem xét 3 yếu tố sau

• Đường kính ngoài ống: Nên khớp với đường kính trong của van, hoặc lệch với sai số cho phép
• Chất liệu ống: Liên quan đến đường kính danh nghĩa của van
• Tiêu chuẩn kích thước áp dụng cho ống: Quy định kích thước ống và dung sai theo kích cỡ

VonTechMan

VonTechMan – Chúng tôi là tập thể các kỹ sư – chuyên gia về Van Ống Nhựa

Không chỉ phân phối Van Ống Nhựa, chúng tôi có kinh nghiệm và liên tục tìm hiểu chuyên sâu mọi kiến thức liên quan, nhằm cung cấp nguồn thông tin đáng tin cậy cho độc giả