Tất tần tật về cấu tạo van bi

Cấu tạo van bi có gì khác so với cấu trúc của các dòng van khác, hay có phải tất cả các dòng van bi đều có chung cấu tạo thiết kế. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp các câu hỏi này, đồng thời mô tả cấu tạo của một số chủng loại van bi phổ biến hiện nay

1. Tổng quan về cấu tạo van bi 

Van bi là thiết bị chuyên dùng để đóng, mở và điều tiết dòng chảy. Tùy vào vật liệu và yêu cầu công nghệ mà cấu tạo van bi sẽ có sự khác nhau, song các dòng van bi đều được chế tạo từ những bộ phận không thể thiếu sau đây

• Thân van: Có thể ở dạng đúc liền khối hoặc ghép từ 2 ~ 3 mảnh, giúp bảo vệ cơ cấu xoay bi ở bên trong
• Bi van: Được đặt chính giữa bên trong thân van, với một lỗ rỗng bằng đường kính van
• Trục van: Một đầu nối liền với bi van, đầu còn lại dùng để kết nối với bộ phận điều khiển bên ngoài
• Gioăng: Được gắn giữa bề mặt thân với bi van nhằm ngăn rò rỉ dòng chảy
• Cơ cấu điều khiển: Gắn với trục van, truyền momen lực lên trục để xoay bi van. Có thể là tay gạt, tay vặn, tay quay, động cơ điện hoặc bộ điều khiển khí nén

2. Cấu tạo van bi theo chủng loại

Cấu tạo van bi nói trên chỉ là cấu tạo chung của tất cả các dòng van bi trên thị trường. Trên thực tế, loại van này có thể được thiết kế với sự khác biệt về cấu trúc thân van cũng như bi van, phục vụ những yêu cầu kỹ thuật và điều kiện vận hành khác nhau.

2.1 Cấu tạo van bi 1 mảnh

Van bi 1 mảnh có thiết kế đơn giản với một số đặc điểm đặc trưng về cấu tạo như sau

• Thân van được đúc liền khối, không thể tháo rời
• Không có bất kỳ mối ghép nào trên thân van
• Bi van được cố định bên trong, không thể tháo ra ngoài

Với cấu trúc nguyên khối như trên, thân van có thể chịu được áp lực cao của dòng chảy, không bị rò rỉ qua phần thân của van. Tuy nhiên, vì lý do này mà chi phí vật tư cao, khi hỏng phải thay thế toàn bộ van, nên dòng van bi này chỉ áp dụng cho van có kích thước nhỏ hoặc cỡ vừa (đối với van bi nhựa)

2.2 Cấu tạo van bi 2 mảnh

Để giải quyết bài toán về chi phí và yêu cầu bảo trì trên, hiện nay nhiều nhà sản xuất chế tạo van bi với thân van được tách thành 2 ~ 3 mảnh. Đối với van 2 mảnh, cấu tạo van bi có một vài điểm đặc biệt như sau

• Thân van được tạo bởi hai phần riêng biệt, được ghép lại với nhau bằng cách nối ren hoặc nối bích
• Bi và trục van được đặt ở vị trí sát đầu liên kết nội bộ của 1 mảnh thân van
• Đối với van bi hai thân nối với nhau bằng mối ren, có đường ghép rõ ràng ở giữa thân van, thuận lợi cho thợ thi công tháo ra bằng máy chuyên dụng để bảo trì
• Chủ yếu được chế tạo từ kim loại (như đồng, inox, gang,…)
  • Van 2 thân ghép mối ren áp dụng cho van cỡ nhỏ
  • Trong khi van 2 mảnh nối bích chuyên dùng cho van cỡ lớn

2.3 Cấu tạo van bi 3 mảnh

Van bi 3 mảnh là thiết kế linh hoạt nhất, mang lại khả năng bảo trì tối đa. So với các dòng van kể trên, van 3 thân này có một số điểm khác biệt dưới đây

• Được chế tạo bởi 3 phần thân van riêng biệt
• Phần chính giữa được chế tạo thêm tai kẹp để hỗ trợ liên kết với 2 phần còn lại
• Giữa 3 mảnh liên kết với nhau thông qua hệ thống luồn bu lông
• Bi van được đặt sát rìa phần thân chính giữa, để tiện lấy bi ra ngoài khi tháo van
• Dạng van bi này chủ yếu được làm từ inox

2.4 Cấu tạo van bi 3 ngã

Ngoài sự khác biệt về chủng loại giữa cấu trúc thân van kể trên, van bi còn có loại khác biệt về số đầu nối ống cũng như đặc điểm thiết kế bi van. Chính là van bi 3 ngã với các đặc điểm thiết kế đặc biệt sau đây

• Thân van có dạng chữ T, với hai đầu nối chính và một đầu nhánh
• Bi van 3 ngã có sự khác biệt so với bi van 2 ngã thông thường như sau
  • Bi van 2 nhánh được khoét theo đường thẳng
  • Trong khi bi van 3 nhánh khoét theo chữ L hoặc chữ T

3. Cấu tạo van bi theo vật liệu

Van bi có thể được chế tạo từ nhiều loại chất liệu khác nhau, mỗi loai vật liệu đều có sự khác biệt về cấu tạo van bi như số loại thân van hay kiểu kết nối. Dưới đây là một vài điểm lưu ý về cấu tạo của 3 dòng vật liệu van bi phổ biến nhất là nhựa, đồng, inox

3.1 Cấu tạo van bi nhựa

Dòng van nhựa này được thiết kế với đa dạng về phương thức kết nối cũng như kiểu thân van, cụ thể như sau

• Chỉ có dòng van bi 1 mảnh
• Có các kiểu kết nối của van bi nhựa như sau
  • Nối ren: Đầu nối chủ yếu được tiện đường ren trong
  • Nối ngàm: Chuyên dùng cho van làm từ nhựa HDPE
  • Dán keo: Là đầu nối trơn, làm từ nhựa uPVC, PVC, cPVC,…
  • Hàn nhiệt: Áp dụng cho van PPR có đầu nối trơn
  • Mặt bích: Có cả dòng van mặt bích liền thân và van mặt bích ghép thân bằng cách dán keo
• Thân van có thể liên kết với hai đầu nối theo hai cách sau
  • Đúc nguyên khối
  • Sử dụng cơ chế siết đai ốc (chính là cấu tạo van bi nhựa rắc co)

3.2 Cấu tạo van bi đồng

So với van bi làm từ nhựa, cấu tạo van bi làm từ đồng đa dạng hơn về thiết kế.

• Van chủ yếu sử dụng kiểu nối ren, có cả ren trong và ren ngoài
• Dựa trên thiết kế thân van, có dòng van 1 mảnh và 2 mảnh
• Với van 2 mảnh, có mối ghép van dọc xung quanh phần thân van
• Dòng van này thường có kích cỡ nhỏ

3.3 Cấu tạo van bi thân inox

Van bi làm từ inox có một vài điểm khác biệt so với hai dòng vật liệu van ở trên như dưới đây

• Có thể gồm cả 3 chủng loại thân van là 1 mảnh, 2 mảnh hoặc 3 mảnh
• Van 2 mảnh có cả van ghép bằng nối ren và nối bích
• Van dùng phương thức nối hàn, nối ren, nối bích khi kết nối với đoạn ống

4. Cấu tạo van bi thân tán

Hiện nay, van bi có tán đang là xu hướng lắp đặt van dành cho các dự án đường ống công nghiệp hiện nay, với cấu tạo van bi đặc trưng như sau

• Có phần giá đỡ (phần tán) ở phía trên thân van, tùy theo vật liệu có một số sự khác biệt nhỏ dưới đây
  • Van inox: Hầu hết là van tán đúc liền thân
  • Van nhựa: Có cả tán liền thân và tán ghép (lắp giá đỡ vào trục van)
• Một đầu trục van bên ngoài để hở, nhằm kết nối linh hoạt với các bộ điều khiển bên ngoài như sau
  • Bộ truyền động điện: Ví dụ như van bi nhựa điều khiển điện
  • Bộ vận hành khí nén: Tiêu biểu là dòng van bi nhựa điều khiển khí nén

VonTechMan

VonTechMan – Chúng tôi là tập thể các kỹ sư – chuyên gia về Van Ống Nhựa

Không chỉ phân phối Van Ống Nhựa, chúng tôi có kinh nghiệm và liên tục tìm hiểu chuyên sâu mọi kiến thức liên quan, nhằm cung cấp nguồn thông tin đáng tin cậy cho độc giả