Tìm hiểu sâu hơn về van 3 ngã

Van 3 ngã xuất hiện phổ biến trong nhiều hệ thống đường ống cần điều chỉnh dòng chảy linh hoạt theo các tác vụ như rẽ trái, rẽ phải hoặc trộn dòng, không chỉ đơn giản là đóng hoặc mở. Song dòng van này vẫn còn một số điều thú vị khác có thể bạn đọc chưa biết. Hãy cùng chúng tôi – đội ngũ tư vấn đại lý van nhựa (VON) – khám phá ngay sau đây

1. Van 3 ngã là gì

Để hiểu van ba ngã là van gì, người xem có thể phân tích từng yếu tố của tên gọi trên như sau

• Van: Thiết bị hoạt động với vai trò đóng ngắt, điều tiết lưu chất.
• 3 ngã: Là điểm giao nhau của 3 đường, 3 nhánh hoặc 3 đoạn thẳng, nơi các hướng đi gặp nhau

Vậy van 3 ngã là thiết bị điều khiển dòng chảy có ba đầu kết nối, được ghép với nhau theo kiểu 3 ngã (giống ngã ba đường). Đây thực chất là dòng van bi 3 ngã với 3 nhánh theo kiểu chữ T, cho phép điều hướng chất lỏng hoặc khí theo nhiều hướng khác nhau trong một mạng lưới đường ống.

2. Van ba ngã khác gì van bi thông thường

Sự khác biệt nằm ở cấu tạo của thân van và bi van, giúp van 3 ngã có tính linh hoạt cao hơn trong việc điều khiển luồng chảy, đặc biệt trong các ứng dụng yêu cầu phân phối hoặc trộn chất lỏng, khí.

• Đầu nối:
  • Van bi 3 ngã có 3 đầu nối, với hai đầu nối chính và một đầu nhánh.
  • Còn van bi thường chỉ có hai đầu vào ra thẳng hàng
• Bi van:
  • Van thường có bi van đục lỗ thẳng
  • Với van 3 ngã, viên bi được đục lỗ hình chữ L hoặc chữ T.

3. Khi nào cần dùng van 3 ngã

Không phải cứ lúc nào mạng lưới ống bố trí theo 3 nhánh gặp nhau là có thể dùng van ba ngã. Cụ thể như sau

• Đối với hệ thống bố trí theo hình chữ T, có thể dùng được van bi 3 ngã tại vị trí 3 đoạn ống gặp nhau tạo thành ngã ba vuông góc.
• Không dùng được van 3 ngả với tuyến ống cần 3 nhánh không phải hình chữ T (ví dụ như chữ Y), bởi việc lắp van sẽ rất khó khăn và sai kỹ thuật dòng chảy.

4. Lợi ích khi sử dụng van 3 ngã

So với việc chỉ sử dụng các loại van bi 2 ngã thông thường, việc dùng van 3 ngã mang lại những lợi thế sau

• Tiết kiệm vật tư: Cùng một mạng lưới ống, thay vì dùng 2 van bi thường kèm theo phụ kiện, người dùng chỉ cần 1 van ba ngã
• Vận hành nhanh hơn: Không cần di chuyển giữa các vị trí lắp đặt van bi
• Tiện lợi hơn: Chỉ cần 1 thao tác gạt tay là đổi hướng dòng chảy ngay lập tức.

5. Thân van bi 3 ngã có gì đặc biệt

Van 3 ngã thông thường được chế tạo với phần thân được đúc liền khối. Tùy vậy vẫn có một vài dòng van có cấu tạo thân đặc biệt như sau

5.1 Van ba ngã có loại 4 mảnh không

Trên thực tế là có. Thực chất đây có thể coi như biến thể của dạng van bi 2 mảnh, với mỗi đầu nối là một mảnh ghép với phần thân van trung tâm

5.2 Thân van bi 4 mảnh như thế nào

Loại van bi 4 mảnh trên thường là loại cỡ nhỏ, với đặc điểm thân van như sau

• Được làm từ kim loại như inox, đồng
• Các mảnh được ghép với nhau bằng kiểu nối ren

6. Các chủng loại phổ biến của van ba ngã 

Tùy theo yêu cầu lắp đặt, van 3 ngã có thể được phân loại theo các tiêu chí sau

• Vật liệu: Gồm có van bi nhựa, van inox, van đồng
• Vận hành: phổ biến với dòng van bi tay gạt, van điều khiển điện và van vận hành bằng khí nén
• Kết nối: Sử dụng hai kiểu nối ống thường gặp sau đây
  • Nối ren: Áp dụng cho cả 3 chất liệu trên, với đường ống cỡ nhỏ
  • Nối bích: Chủ yếu là loại van bi inox có kích cỡ lớn

7. Van bi 3 ngã có điều khiển từ xa được không

Hoàn toàn có thể, với dòng van được lắp bộ điều khiển hỗ trợ vận hành tự động như bộ truyền động điện hoặc khí nén

7.1 Van bi điều khiển điện 

Phù hợp cho công trình cần điều khiển chính xác, hoặc vận hành với hệ thống điện. Phổ biến trong số đó là dòng van bi nhựa điều khiển điện với giá thành rẻ hơn so với các dòng van kim loại

7.2 Van 3 ngã điều khiển khí nén

Sử dụng cho công trình cần vận hành thường xuyên, với tốc độ phản hồi nhanh. Bao gồm van kim loại và van bi nhựa điều khiển khí nén.

8. Thân van 3 ngã có tán không

Phần “tán” chính là phần đế phẳng nằm trên thân van, cho phép gắn bộ truyền động lên phía trên. Van 3 ngã có loại có tán, có loại không có tán, tùy theo nhu cầu sử dụng

8.1 Van bi không tán

Trong trường hợp cần kiểm soát dòng chảy trực tiếp (dùng tay gạt), có thể dùng van bi không có tán nhằm tối ưu về chi phí vận hành

8.2 Van 3 ngã có tán

Áp dụng van ba ngã có tán đối với mạng lưới đường ống điều khiển tự động, với sự tiện lợi trong việc thay thế bộ điều khiển khi sử dụng thực tế

9. Chọn van ba ngã chữ L hay chữ T

Việc lựa chọn van 3 ngã chữ L hay chữ T tùy vào yêu cầu về tính năng điều khiển của van khi vận hành hệ thống

9.1 Van chữ L

Van bi 3 ngã chữ L có bi van được khoét lỗ theo hình chữ L

• Chỉ có thể mở dòng chảy cho một đầu nhánh và tối đa 1 đầu nối chính
• Dùng trong trường hợp cần đổi hướng dòng chảy từ trái qua phải hoặc ngược lại

9.2 Van bi chữ T

Van 3 ngã chữ T có bi van được khoét theo hình chữ T

• Cho phép mở khóa cả 3 đầu nối van
• Thường dùng để trộn hoặc phân chia dòng chảy.

10. Lưu ý khi mua van 3 ngã

Khi mua van bi 3 ngã để lắp đặt cho công trình đường ống đang thi công, khách hàng cần chú ý một vài điều sau đây

10.1 Đúng kiểu chữ L hoặc chữ T

Cần căn cứ vào yêu cầu điều khiển dòng chảy cần trộn dòng hay không, tránh chọn sai dẫn đến hệ thống cấp chất lỏng không đúng như tiêu chuẩn

10.2 Đúng kích cỡ với ống

Cần chọn van 3 ngã có kích thước tương ứng với đường kính ngoài với ống để lắp khít, tránh rò rỉ. Đặc biệt lưu ý khi lắp với ống nhựa, rất dễ nhầm lẫn bởi

• Van được các hãng sản xuất dựa trên kích cỡ ống kim loại (theo hệ inch hoặc đường kính danh nghĩa DN)
• Trong khi ống nhựa lại có tiêu chuẩn khác với ống thép, tùy theo hệ kích thước ống (hệ inch hay hệ mét)

Ví dụ như với ống nhựa có kích cỡ sau đây

• Ống cỡ DN50 ứng với kích thước là 50mm (hệ mét) hoặc 60mm (hệ inch). Chọn van DN50 (khớp với ống nhựa phi 60)
• Ống kích cỡ DN48 tương ứng với kích thước ống là 48mm (hệ mét). Nên chọn van có kích cỡ DN40

10.3 Chọn đúng vật liệu van bi 3 ngã

Vật liệu thân van ba ngã phải tương thích với môi chất làm việc, nhằm đảm bảo tuổi thọ cho van cũng như hiệu quả sử dụng trong hệ thống

• Inox: Phù hợp với môi trường ăn mòn cao, thường ứng dụng trong thực phẩm, dược phẩm và hóa chất..
• Đồng: Thường dùng cho nước sinh hoạt với độ bền cao và kháng khuẩn tốt
• Nhụa: Dùng cho công trình cần tối ưu về trọng lượng vật tư và chi phí lắp đặt

10.4 Đảm bảo chất lượng van bi 3 ngã

Cần chọn van có áp suất và nhiệt độ chịu đựng tối đa của van lớn hơn so với các đoạn ống kết nối, nhằm đảm bảo độ an toàn cho mạng lưới ống khi vận hành

VonTechMan

VonTechMan – Chúng tôi là tập thể các kỹ sư – chuyên gia về Van Ống Nhựa

Không chỉ phân phối Van Ống Nhựa, chúng tôi có kinh nghiệm và liên tục tìm hiểu chuyên sâu mọi kiến thức liên quan, nhằm cung cấp nguồn thông tin đáng tin cậy cho độc giả